Het gevecht om de Koerdische kiezer kan de Turkse verkiezingen bepalen

De pro-Koerdische democratische volkspartij (HDP) maakt zich klaar om haar gedetineerde en voormalig co-voorzitter, Selahattin Demirtas, te nomineren als presidentskandidaat voor de vervroegde presidentsverkiezingen van 24 juni.

Demirtas is één van de negen HDP parlementsleden die sinds november 2016 in de gevangenis zitten. De Turkse staat verdenkt Demirtas van banden met de verbannen Koerdische arbeiderspartij (PKK). In de nasleep van de gefaalde staatsgreep in de zomer van 2016, verstevigde het AKP-regime zijn greep op de macht en poogt de partij de democratische oppositie op te rollen.

Sleutelrol van de Koerdische kiezer

‘Wij zijn degene die de uitkomst van de presidentsverkiezingen zullen bepalen. Wij zijn het slot én de sleutel.’

18 procent van de Turkse stemgerechtigden zijn Koerden. Ze spelen daarmee een belangrijke rol in de verkiezingen. In zijn meest recente rechtbankzitting sloeg Demirtas zichzelf op de borst: ‘Wij zijn degene die de uitkomst van de presidentsverkiezingen zullen bepalen. Wij zijn het slot én de sleutel.’

Dat de Koerdische stem bepalend kan zijn voor de Turkse verkiezingen, dat benadrukt ook Marlene Schäfers, onderzoekster aan de UGent en specialiste over de Koerdische regio: ‘Alle partijen zijn ervan overtuigd dat het winnen van de Koerdische kiezer een cruciale rol kan spelen in de uitkomst van de verkiezingen.’

Traditioneel heeft de AKP echter ook heel wat aanhang bij meer conservatieve Koerden. Of de Turkse invasie van de Syrisch-Koerdische provincie Afrin betekent dat de conservatieve Koerdische kiezer zich tegen de AKP zal keren, blijft afwachten: ‘Hoe de Koerden zullen stemmen na de invasie van Afrin, kunnen we nu nog niet zeggen, wat wel vaststaat is dat alle partijen hier bezorgd over zijn’, aldus Schäfers.

‘De HDP gaat er vanuit dat Erdogan een charmeoffensief zal lanceren om de Koerdische kiezer voor hem te winnen. Bovendien controleert Erdogan nu letterlijk alle media en werden er wetten doorgevoerd waarvan de oppositie zegt dat ze verkiezingsfraude makkelijker maken’, vertelt Schäfers. Met een kiesdrempel van 10%, behoort die van Turkije tot de hoogste van de wereld.

Strijd om parlement én president

In 2014 haalde de links-progressieve HDP onder leiding van de charismatische Demirtas een score van 9,7 procent. Daarbij stemden ook heel wat niet-Koerdische kiezers op de partij. De partij scoorde goed bij links-liberale kiezers die een alternatief zochten links van de kemalistische CHP. In de verkiezingen van 2015 raakte de HDP voor het eerste keer in het parlement met een score van 13 procent.

De verkiezingen van 24 juni 2018 zijn de eerste ooit in Turkije waarbij de kiezer tegelijkertijd beslist over het parlement en de president. Erdogan is erop uit de HDP uit het parlement te weren. Maakt hij zich zorgen over de symbolische beslissing om Demirtas vanuit de gevangenis aan te stellen als presidentskandidaat?

‘Erdogans grootste zorg was waarschijnlijk dat de parlementaire oppositie een gemeenschappelijk front zou vormen.’ Dit scenario verbrokkelde echter al snel. ‘De Goede Partij (afsplitsing van de ultranationalistische coalitiepartner van Erdogan, MHP, onder leiding van Meral Akşener red.) liet weten dat ze nooit in een coalitie met de HDP zou treden’, stelt Schäfers.

‘Erdogan zal waarschijnlijk doen wat hij altijd doet, de HDP bestempelen als terroristen.’

‘Ik denk niet dat Erdogan zich erg veel zorgen maakt zolang de oppositie er niet in slaagt zich te verenigen.’ ‘Met de oorlog tegen de Syrische-Koerden en de aanhoudende bezetting van Afrin, zullen Erdogan en zijn partij waarschijnlijk doen wat ze altijd doen, de HDP bestempelen als terroristen.’ ‘Het lijkt het er op dat deze strategie erg doeltreffend is,’ besluit Schäfers.

Dit is een artikel van MO*, verschenen op 30 april 2018

X
F
E
E
D

B
A
C
K